Hướng dẫn bài soạn “Mẹ hiền dạy con” văn học 6 đầy đủ, chi tiết nhất

Các bạn đón đọc bài soạn”Mẹ hiền dạy con” để thấy được phương pháp dạy con vô cùng đúng đắn, khéo léo của mẹ Mạnh Tử, qua đó, ta cũng hiểu sâu sắc hơn về tấm lòng yêu thương con vô bờ bến của người mẹ

Bài soạn “Mẹ hiền dạy con” số 1

I. Đôi nét về tác phẩm Mẹ hiền dạy con

1. Thể loại

– Truyện Mẹ hiền dạy con ra đời trước thời kì trung đại, nhưng vì có cách viết, đặc điểm nội dung, nghệ thuật giống với các tác phẩm truyện trung đại, nên cũng được xếp vào nhóm truyện trung đại Trung Quốc.

2. Xuất xứ văn bản Mẹ hiền dạy con

– Văn bản Mẹ hiền dạy con (trong SGK Ngữ văn 6 Tập một) được dịch từ  sách Liệt nữ truyện của Trung Quốc. Do Ôn Như Nguyễn Văn Ngọc và Tử An Trần Lê Nhân biên dịch. In trong cuốn Cổ học tinh hoa.

3. Phương thức biểu đạt

– PTBĐ chính là tự sự

4. Ngôi kể

– Ngôi thứ 3

5. Tóm tắt văn bản Mẹ hiền dạy con

Thầy Mạnh Tử lúc nhỏ hay bắt chước, nên người mẹ đã phải chuyển nhà tới ba lần (từ vị trí gần nghĩa địa chuyển đến gần chợ, rồi đến gần trường học) để có chỗ ở phù hợp với việc học tập của con. Mạnh mẫu giữ lời, tránh cho con hiểu lầm nhưng cũng rất cương quyết trong dạy con.

6. Bố cục văn bản Mẹ hiền dạy con

– Gồm 2 phần:

STT Giới hạn Nội dung
Phần 1 Từ đầu → “mà cắt đứt đi vậy”
  • Quá trình dạy con của người mẹ
Phần 2 Phần còn lại
  • Kết quả của quá trình dạy con

7. Giá trị nội dung văn bản Mẹ hiền dạy con

– Bà mẹ thầy Mạnh Tử là tấm gương sáng về tình thương con và đặc biệt là về cách dạy con:

  • Tạo cho con một môi trường sống tốt đẹp
  • Dạy con vừa có đạo đức vừa có chí học hành
  • Thương con nhưng không nuông chiều mà ngược lại rất kiên quyết

– Truyện nêu vai trò, sự ảnh hưởng của môi trường sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi người

8. Giá trị nghệ thuật văn bản Mẹ hiền dạy con

– Xây dựng cốt truyện theo mạch thời gian

– Có nhiều chi tiết độc đáo, giàu ý nghĩa gợi xúc động trong lòng người đọc

II. Dàn ý phân tích văn bản Mẹ hiền dạy con

1. Mở bài

– Giới thiệu khái quát về truyện trung đại (khái niệm, thời gian ra đời, đặc trưng của thể loại,…)

– Giới thiệu về truyện “Mẹ hiền dạy con” (tóm tắt văn bản, khái quát giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật,…)

2. Thân bài

2.1. Quá trình dạy con của bà mẹ

– Quá trình dạy con của người mẹ trải qua 5 tình huống:

a. 3 tình huống đầu tiên: dạy con qua cách chọn nơi ở

STT Tình huống Cách giải quyết của người mẹ
1
  • Nhà ở cạnh nghĩa đĩa, thấy người ta đào, chộn, lăn, khóc thì Mạnh Tử về nhà cũng bắt chước đào, chôn, lăn khóc.
  • Nhận thấy đây không phải là chỗ cho con ở được nên chuyển nhà ra gần chợ.
2
  • Nhà ở cạnh chợ, thấy người bôn bán điên đảo thì Mạnh Tử về nhà cũng chơi trò bắt chước cảnh buôn bán điên đảo.
  • Nhận thấy đây không phải là chỗ cho con ở được nên chuyển nhà ra gần trường.
3
  • Nhà ở cạnh trường học, thấy trẻ em đua nhau học tập lễ phép, cắp sách vở thì Mạnh Tử về nhà cũng bắt chước học tập lễ phép, cắp sách vở.
  • Nhân ra đây là chỗ ở thích hợp cho con.

→ Qua 3 tình huống đó, người mẹ đã:

  • Chuyển nhà ngay khi thấy con bị ảnh hưởng xấu từ môi trường sống không tốt
  • Quyết chọn một nơi ở tốt để cho con được thuận lợi phát triển

→ Từ đó, thấy được sự sáng suốt trong việc nuôi dạy con của người mẹ, bà nhận ra môi trường sống ảnh hưởng rất lớn đến sự phát triển của mỗi đứa trẻ. Bà luôn quan tâm đến từng thay đổi, biến chuyển của con để điều chỉnh nơi sống cho thích hợp nhất.

→ Thể hiện tình yêu thương con sâu sắc, luôn muốn dành những điều tốt đẹp nhất cho con.

b. 2 tình huống cuối: dạy con bằng các hoạt động hằng ngày

STT Tình huống Cách giải quyết của người mẹ
4
  • Mạnh Tử thấy nhà hàng xóm giết lợn liền về hỏi mẹ họ giết lợn để làm gì. Bà mẹ đùa với Mạnh Tử là giết lợn để cho con ăn.
  • Bà mẹ nhận ra dù là nói đùa thì cũng là nói dối, sẽ ảnh hưởng xấu đến con. Nên đi mua thịt lợn về cho con ăn thật.
5
  • Mạnh Tử đang đi học thì bỏ học về nhà chơi.
  • Bà mẹ cắt đứt tấm vải đang dệt dở để làm dẫn chứng cho con về việc đang đi học mà bỏ dở thì cũng như đang dệt vải mà cắt đứt.

→ Như vậy, bà mẹ đã dùng các hành động cụ thể và tự mình làm gương cho con noi theo, học tập.

→ Người mẹ dạy con mình một cách toàn diện các khía cạnh, cả về đạo đức (dạy con không nói dối, giữ chữ tín), và cả về tài năng (dạy con học hành thì phải nhất quán đến cùng, không bỏ dở giữa chừng).

2.2. Kết quả của quá trình dạy con

– Nhờ sự dạy dỗ hết lòng của người mẹ, Mạnh Tử học tập rất chuyên cần, sau này trở thành một bậc đại hiền của đất nước Trung Hoa.

2.3. Hình tượng người mẹ

– Hình tượng người mẹ của Mạnh Tử là một người phụ nữ rất thông minh, khéo léo, rất yêu thương con những vẫn rất nghiêm khắc trong quá trình dạy dỗ.

→ Từ đó, khẳng định được vai trò quan trọng của người mẹ đối với sự trưởng thành của con cái.

3. Kết bài

– Khái quát nội dung và nghệ thuật của văn bản:

  • Nội dung: đề cao ảnh hưởng của môi trường sống đối với mỗi người và vai trò to lớn của người mẹ
  • Nghệ thuật: cốt truyện theo mạch thời gian, nhiều chi tiết độc đáo, giàu ý nghĩa…

Bài soạn “Mẹ hiền dạy con” số 2

Dàn ý

I. Mở bài

– Giới thiệu khái quát về truyện trung đại (khái niệm, thời gian ra đời, đặc trưng của thể loại,…)

– Giới thiệu về truyện “Mẹ hiền dạy con” (tóm tắt văn bản, khái quát giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật,…)

II. Thân bài

1. Quá trình dạy con của bà mẹ

a) Dạy con bằng cách chọn nơi ở

– Nhà gần nghĩa địa: Mạnh Tử bắt chước về nhà đào, chôn, lăn, khóc

→ Bà mẹ dọn nhà ra gần chợ

– Nhà gần chợ: Mạnh Tử về nhà bắt chước nô nghịch cách buôn bán điên đảo

→ Bà mẹ dọn nhà đến trường học

– Nhà gần trường học: Mạnh Tử học tập lễ phép

→ Bà mẹ vui lòng, nói “Chỗ này là chỗ con ta ở được đây”

⇒ Môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của mỗi đứa trẻ,

⇒ Vai trò của người mẹ trong quá trình phát triển của mỗi đứa con

b) Dạy con bằng cách cư xử hằng ngày

– Nói đùa với con “Người ta giết lợn để cho con ăn đấy” sau đó bà hối hận và quyết định mua thịt lợn về cho con ăn

→ Dạy con không được nói dối, phải luôn thành thật

– Khi Mạnh Tử bỏ học đi chơi: người mẹ cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung

→ Dạy con nghiêm khắc, muốn con trở nên tốt hơn

2. Kết quả quá trình dạy con của bà mẹ

Mạnh Tử học tập rất chuyên cần, sau thành một bậc đại hiền

III. Kết bài

– Khái quát nội dung và nghệ thuật của văn bản:

   + Nội dung: đề cao ảnh hưởng của môi trường sống đối với mỗi người và vai trò to lớn của người mẹ

   + Nghệ thuật: cốt truyện theo mạch thời gian, nhiều chi tiết độc đáo, giàu ý nghĩa…

Bài soạn “Mẹ hiền dạy con” số 3

I. Dàn Ý Phân Tích Ý Nghĩa Giáo Dục Trong Truyện Mẹ Hiền Dạy Con

1. Mở bài

– Bằng những mẩu chuyện nho nhỏ giữa hai mẹ con thầy Mạnh Tử làm cho chúng ta nhận ra được nhiều điều về cung cách nuôi dạy con cái, cách suy nghĩ thấu đáo của người mẹ.

2. Thân bài

* Sự kiện chuyển nhà:
– Nhà gần nghĩa địa => nhà gần chợ => nhà gần trường => Mạnh Tử chăm chỉ học hành, lễ nghĩa.
=> Môi trường sinh sống rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ nhỏ, bởi chúng là lứa tuổi hiếu động, lại tò mò, thích bắt chước, nếu chọn những nơi ở không phù hợp sẽ dễ nhiễm thói xấu mà đổ đốn.
=> Việc mất công chuyển nhà của người mẹ, cũng là tấm lòng yêu thương con hết mực, một lòng lo nghĩ cho tương lai của con mình, cũng thể hiện được sự thông minh sáng suốt trong quá trình nuôi dạy con cái của người mẹ…(Còn tiếp)

II. Bài Văn Mẫu Phân Tích Ý Nghĩa Giáo Dục Trong Truyện Mẹ Hiền Dạy Con 

Ông ta vẫn có câu rằng: “Dạy con từ thuở còn thơ”, nhằm nhấn mạnh ý nghĩa của thời điểm dạy dỗ con cái, cũng như vai trò của bậc cha mẹ trong việc giáo dục. Trong truyện ngắn Mẹ hiền dạy con bằng những mẩu chuyện nho nhỏ giữa hai mẹ con thầy Mạnh Tử, chúng ta nhận ra được nhiều điều về cung cách nuôi dạy con cái, cách suy nghĩ thấu đáo của người mẹ. Chính nhờ cách nuôi dạy tuyệt vời ấy đã là bước đệm khiến cho Mạnh Tử trở thành bậc hiền triết được người đời kính trọng mãi về sau này, thì công của người mẹ quả thực đóng vai trò vô cùng to lớn.

Sự kiện đầu tiên, ấy là nhà thầy Mạnh Tử vốn ở gần nghĩa địa, suốt ngày thấy cảnh tang thương, kêu khóc, đắp mồ, chôn mả, thì ông bắt chước làm theo. Người mẹ nhận thấy rằng đó chẳng phải chốn có thể sinh sống lâu dài, bởi những cảnh ấy chỉ khiến con mình thêm u sầu, làm những việc dại dột, học hành thì chẳng tới đâu, mai này sẽ khó nên người. Mẹ Mạnh Tử quyết định dời đến nơi mới để con tránh xa chỗ u uất, chết chóc, làm hại tâm hồn con. Nhưng lần chuyển nhà này cũng không mang đến kết quả như ý muốn, nơi hai mẹ con chuyển đến là chỗ chợ đông người, hỗn tạp, ngày ngày thấy tiếng buôn bán ỏm tỏi. Sống trong môi trường đầy thị phi, phức tạp ấy, Mạnh Tử bắt chước nô nghịch đảo điên, chẳng quan tâm đến sách vở.

Tuy mới chuyển nhà không lâu, nhưng thấy cớ sự vậy bà mẹ cũng chẳng dám để con ở gần chợ lâu, bởi chỗ ồn ào, náo nhiệt chẳng thích hợp với một đứa trẻ đang tuổi ăn tuổi lớn, chỉ tổ dạy hư con cái mình mà thôi. Lần này bà quyết tâm chuyển nhà đến gần trường học, may thay thấy bạn bè chăm chỉ cắp sách đi học Mạnh Tử cũng bắt chước chăm chỉ học hành. Người mẹ thấy vậy mới yên tâm nghĩ thầm trong bụng “Chỗ này là chỗ con ta ở được đây”. Từ 2 lần chuyển nơi ở của bà mẹ, ta nhận ra một điều rằng, môi trường sinh sống rất quan trọng đối với sự phát triển của trẻ nhỏ, bởi chúng là lứa tuổi hiếu động, lại tò mò, thích bắt chước, nếu chọn những nơi ở không phù hợp sẽ dễ nhiễm thói xấu mà đổ đốn. Việc mất công chuyển nhà của người mẹ, cũng là tấm lòng yêu thương con hết mực, một lòng lo nghĩ cho tương lai của con mình, cũng thể hiện được sự thông minh sáng suốt trong quá trình nuôi dạy con cái của người mẹ.

Sự kiện tiếp theo ấy là việc Mạnh Tử hỏi nhà hàng xóm giết lợn làm gì, vô tình bà mẹ hứng trí lỡ đùa rằng là giết cho Mạnh Tử ăn, nhưng với đầu óc nhanh nhạy, người mẹ lập tức thấy mình đã sai lầm, bởi đã dối gạt con, dù không cố ý. Thế nên để giải quyết cớ sự bà đã mua thịt lợn về thật. Sự kiện này khiến chúng ta nhận ra một điều rằng, thân làm cha mẹ, là người lớn thì phải là tấm gương sáng cho con cái noi theo, chớ bạ đâu nói đấy, không cẩn trọng dễ khiến trẻ nhỏ bắt chước thói xấu. Bởi trong tiềm thức đứa trẻ người lớn đã làm thì ắt là đúng, chúng không hề có sự chọn lọc nào ở đây cả. Đặc biệt với vấn đề nói dối, người lớn phải thành thực với con trẻ, đã hứa thì phải làm, chớ nuốt lời, bằng không chúng sẽ bắt chước dẫn tới hình thành nhân cách xấu. Cách xử lí của người mẹ trong trường hợp này quả thật rất thông minh và nhanh nhạy, biến lời nói dối thành sự thực luôn là cách giải quyết chu toàn nhất.

Sự kiện cuối, ấy là có lần Mạnh Tử bỏ học về nhà rong chơi, bà mẹ thấy thế thì không tức giận mà chỉ dùng kéo cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung, nói rằng: “Con đang đi học mà bỏ học, thì cũng như ta đang dệt tấm vải này mà cắt đi vậy”. Không mắng nhiếc không nổi giận, nhưng hành động dứt khoát cùng một ví dụ so sánh chân thực đến vậy sẽ dễ dàng khắc sâu vào tâm trí của một đứa trẻ. Điều đó không những nhẹ nhàng để chúng hiểu ra mà cũng khiến chúng phải nể sợ, đối với con trẻ không phải cứ roi vọt mà thành người, quan trọng là phương thức dạy bảo như thế nào. Dùng hành động thực tiễn làm ví dụ chính là thứ khiến chúng nhớ lâu và thấm thía hơn so với việc đánh mắng nhiều lần. Sự kiên quyết và dứt khoát của người mẹ cũng là một bài học đối với các bậc phụ huynh, con cái dạy dỗ nhẹ nhàng nhưng cũng không thể nuông chiều thái quá, sai phải uốn nắn, bởi nếu cứ chiều theo chúng thì chúng sẽ có nguy cơ tái phạm lần tiếp theo, chi bằng cắt đứt cái ý nghĩ ấy ngay từ đầu là tốt hơn cả.

Truyện ngắn Mẹ hiền dạy con tuy chỉ quanh quẩn vài ba sự kiện chính, rất ngắn gọn nhưng lại khiến chúng ta ngộ ra nhiều điều từ cung cách dạy con của người xưa. Đó là một tấm gương sáng về tình yêu thương con, mong muốn mọi sự tốt đẹp cho đứa con của người mẹ. Nhìn vào cách xử lí rất thông minh và sáng suốt của người mẹ ta mới thấm thía câu nói “Gần mực thì đen gần đèn thì sáng”, bởi Mạnh Tử sau thật sự đã trở thành một bậc hiền tài làm rạng danh tổ tiên

Bài soạn “Mẹ hiền dạy con” số 4

I. Đôi nét về tác phẩm: Mẹ hiền dạy con

1. Tóm tắt

Thầy Mạnh Tử lúc nhỏ hay bắt chước, nên người mẹ đã phải chuyển nhà tới ba lần (từ vị trí gần nghĩa địa chuyển đến gần chợ, rồi đến gần trường học) để có chỗ ở phù hợp với việc học tập của con. Mạnh mẫu giữ lời, tránh cho con hiểu lầm nhưng cũng rất cương quyết trong dạy con.

2. Bố cục (2 phần)

– Phần 1 (từ đầu đến “cắt đứt đi vậy”): Quá trình dạy con của bà mẹ

– Phần 2 (còn lại): Kết quả của quá trình dạy con

3. Giá trị nội dung

– Bà mẹ thầy Mạnh Tử là tấm gương sáng về tình thương con và đặc biệt là về cách dạy con:

   + Tạo cho con một môi trường sống tốt đẹp

   + Dạy con vừa có đạo đức vừa có chí học hành

   + Thương con nhưng không nuông chiều mà ngược lại rất kiên quyết

– Truyện nêu vai trò, sự ảnh hưởng của môi trường sống đối với sự hình thành và phát triển nhân cách của mỗi người

4. Giá trị nghệ thuật

– Xây dựng cốt truyện theo mạch thời gian

– Có nhiều chi tiết độc đáo, giàu ý nghĩa gợi xúc động trong lòng người đọc

II. Phân tích văn bản Mẹ hiền dạy con

I. Mở bài

– Giới thiệu khái quát về truyện trung đại (khái niệm, thời gian ra đời, đặc trưng của thể loại,…)

– Giới thiệu về truyện “Mẹ hiền dạy con” (tóm tắt văn bản, khái quát giá trị nội dung, giá trị nghệ thuật,…)

II. Thân bài

1. Quá trình dạy con của bà mẹ

a) Dạy con bằng cách chọn nơi ở

– Nhà gần nghĩa địa: Mạnh Tử bắt chước về nhà đào, chôn, lăn, khóc

→ Bà mẹ dọn nhà ra gần chợ

– Nhà gần chợ: Mạnh Tử về nhà bắt chước nô nghịch cách buôn bán điên đảo

→ Bà mẹ dọn nhà đến trường học

– Nhà gần trường học: Mạnh Tử học tập lễ phép

→ Bà mẹ vui lòng, nói “Chỗ này là chỗ con ta ở được đây”

⇒ Môi trường sống có ảnh hưởng lớn đến sự phát triển của mỗi đứa trẻ,

⇒ Vai trò của người mẹ trong quá trình phát triển của mỗi đứa con

b) Dạy con bằng cách cư xử hằng ngày

– Nói đùa với con “Người ta giết lợn để cho con ăn đấy” sau đó bà hối hận và quyết định mua thịt lợn về cho con ăn

→ Dạy con không được nói dối, phải luôn thành thật

– Khi Mạnh Tử bỏ học đi chơi: người mẹ cầm dao cắt đứt tấm vải đang dệt trên khung

→ Dạy con nghiêm khắc, muốn con trở nên tốt hơn

2. Kết quả quá trình dạy con của bà mẹ

Mạnh Tử học tập rất chuyên cần, sau thành một bậc đại hiền

III. Kết bài

– Khái quát nội dung và nghệ thuật của văn bản:

   + Nội dung: đề cao ảnh hưởng của môi trường sống đối với mỗi người và vai trò to lớn của người mẹ

   + Nghệ thuật: cốt truyện theo mạch thời gian, nhiều chi tiết độc đáo, giàu ý nghĩa…

Nguồn: Tổng Hợp